Kelt dostonlarida "Tirnog" (Abadiy yoshlik mamlakati), "Mag Mell" (Shirinlik tekisligi) kabi boshqa olamlar mavjud. Qahramonlar bu yerga tasodifan yoki maxsus yo‘l bilan boradilar. Sehrli qozonlar, qilichlar (masalan, qirol Arturning "Excalibur" qilichi), toshlar va hayvonlar (ajdar, qush, kiyik) aksariyat epik syujetlarning asosini tashkil qiladi.
Kelt epik asarlarining yozib olinishi murakkab va bosqichli jarayon boʻlgan. Eng qadimgi sagalar dastlab VII-VIII asrlarda yozib olingan boʻlishi mumkin. Biroq, IX-X asrlardagi Skandinaviya bosqinlari adabiy tadqiqotlarni izdan chiqargan. XI asrga kelgina hayot yetarlicha barqarorlashgan va asarlar monastirlarda toʻplana boshlangan.
Milodiy asr boshlaridagi Irlandiyaning shimoliy qismi (Ulster) va uning qiroli Konxobar davrini qamrab oladi. Bu siklning markaziy qahramoni — keltlarning Axillesi deb tutiladigan hisoblanadi. U g‘ayritabiiy kuchga, jangovar jo‘shqinlikka (riastrad) ega bo‘lgan alp yigitdir. Siklning eng mashhur dostoni — "Kualngedan ho‘kiz o‘g‘irlanishi" (Táin Bó Cúailnge) bo‘lib, unda Ulster va Konnaxt qirolliklari o‘rtasidagi buyuk urush hikoya qilinadi. 3. Fin (Ossian) sikli (The Fenian Cycle)
Kelt mifologiyasini tashkil etuvchi omon qolgan hikoyalarning katta qismi qadimgi nasroniy Irlandiyadagi monastir kotiblarining mehnati tufayli bizgacha yetib kelgan. Uelsda esa hikoyalar biroz keyinroq, XIII asrdan boshlab yozib olingan. kelt xalqlari epik ijodi hot
Keltlar madaniyati Yevropaning keng hududlarida yoyilgan bo‘lsa-da, ularning epik ijodi asosan ikki yirik hududda — va Uels (Valliya)da saqlanib qolgan. Har ikki hududning o‘ziga xos sikllari (turkumlari) mavjud. 1. Irlandiya Epik Sikllari
Kelt xalqlari (irland, shotland, uels) epik ijodi jahon adabiyotining eng boy va sirli sahifalaridan biri hisoblanadi. Ushbu ijod namunalari qadimiy mifologiya, mardlik an’analari va sehrli dunyoqarashni o‘zida mujassam etgan.
Irland adabiyoti kelt epik merosining eng mukammal saqlanib qolgan qismidir. Kelt epik asarlarining yozib olinishi murakkab va bosqichli
Kelt epik ijodining oʻziga xos janrlaridan biri bu ("sayoz suzish" yoki "sayohat") hikoyalaridir. Bu hikoyalar gʻayrioddiy sayohatlarni, boshqa dunyoga (echtrae) qilingan safarlarni tasvirlaydi. Boshqa dunyo baʼzan er ostidagi joy, baʼzan dengizdagi orollar sifatida tasavvur qilingan. Ushbu janrning eng mashhur asari – "Immram Brain" (Branning sayohati) VIII asrda yaratilgan.
Keltlar afsonalari hozirgi kunda ham ommaviy madaniyatda yashamoqda. "Uzuklar hukmdori" (J.R.R. Tolkien), "Narniya yilnomalari" kabi asarlar kelt mifologiyasidan katta ilhom olgan.
Uels keltlarining eng muhim yozma yodgorligi to‘plamidir. Bu asarda qadimiy miflar, ritsarlik sarguzashtlari va sehrli dunyo tasvirlangan. XI asrga kelgina hayot yetarlicha barqarorlashgan va asarlar
turadi. "Kualngelik buqani o‘g‘irlanishi" (Táin Bó Cúailnge) dostonida vatanparvarlik va shaxsiy jasorat tarannum etiladi. Shuningdek, Fin Mak Kumal haqidagi "Fenian sikli" ham mashhurdir. Uels Mifologiyasi:
Tarixiy va afsonaviy qirollarning hayoti hamda taxt uchun kurashlari haqida. 2. Uels Epik Merosi
Because the Kelt world knew that greatness is not victory. Greatness is the glám dícenn —the satirical curse you cast against injustice, even if it kills you. Greatness is Finn mac Cumhaill growing wise not in battle, but when he burns his thumb on the Salmon of Knowledge and tastes the nut of all wisdom. Greatness is the Otherworld woman, Sadhbh, who becomes a deer to escape a dark druid, and then becomes a woman again for love, and then a deer once more when the world fails her.
Druidlar, bardlar va flidlarning mehnati bilan yaratilgan va avloddan avlodga oʻtgan bu hikoyalar nafaqat qadimiy kelt jamiyatining manzarasini, balki inson qalbining abadiy savollariga – muhabbat va sadoqat, jasorat va qoʻrquv, hayot va oʻlim – oʻziga xos javoblarni beradi. Bugungi kunda ham ushbu qadimiy eposlar ilhom manbai boʻlib, yozuvchilar, shoirlar va ijodkorlarni yangi asarlar yaratishga undamoqda.